Określenie „odpowiedzialność prawna lekarza” nie jest określeniem języka prawniczego, a w każdym razie nie jest ono do końca prawidłowo. W znaczeniu prawnym nie ma bowiem większego sensu mówienie o odpowiedzialności prawnej jako takiej. Bardziej prawidłowe jest mówienie o konkretnym rodzaju odpowiedzialności za naruszenia konkretnych norm prawnych. Zaś określenie odpowiedzialność prawna można używać jako zbiorczego określania dla negatywnych następstw dla lekarza jego nieprawidłowego postępowania jako lekarza. Jeżeli więc mamy rozważać jaką odpowiedzialność prawną ponosi lekarza za niepożądane skutki swojego działania to musi określić te konkretne rodzaje odpowiedzialności. I tak przechodząc do konkretów możemy mówić o następujących rodzajach odpowiedzialności prawnej lekarza :

odpowiedzialności karnej,
odpowiedzialności cywilnej,
odpowiedzialności pracowniczej,
odpowiedzialności zawodowej.

Spis treści

Odpowiedzialność karna jak rodzaj odpowiedzialności prawnej lekarza

Omówienie odpowiedzialności prawnej zaczynamy od odpowiedzialności karnej. Wydaje się bowiem, że jest to najbardziej dotkliwy rodzaj odpowiedzialności prawnej lekarza. Zasadniczym przepisem mającym zastosowanie do odpowiedzialności karnej lekarza za popełnienie błędu lekarskiego jest uregulowania zawarte w art. 160 kodeksu karnego. Jest to odpowiedzialność za narażenie człowieka na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Popełnienie tego czynu w przypadku lekarza zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Jeżeli zaś lekarz działał nieumyślnie to grozi mu kara grzywny, kara ograniczenia wolności albo kara pozbawienia wolności do roku.

Kolejnym uregulowaniem odpowiedzialności karnej, który może mieć zastosowanie do odpowiedzialności prawnej lekarza jest uregulowanie odpowiedzialności karnej za nieumyślne spowodowanie śmierci. Niemyślne spowodowanie śmierci, zgodnie z art. 155 kodeku karnego, zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Lekarz, w ramach karnej odpowiedzialności prawnej lekarza, podlega odpowiedzialności za spowodowanie uszczerbku na zdrowiu. Zagrożenie karą za spowodowanie uszczerbku na zdrowiu zależy od tego czy skutkiem błędy medycznego jest ciężki czy lekki lub średni uszczerbek na zdrowiu. Spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu zagrożone jest karą pozbawienia wolności do 3 do 20 lat (art. 156 kodeku karnego). Jeżeli sprawca działał nieumyślnie grozi ma kara pozbawienia wolności do lat 3. Zaś jeżeli następstwem uszczerbku jest śmierć człowieka sprawca podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 5 albo karze dożywotniego pozbawienia wolności (art. 157 kodeku karnego). Spowodowanie średniego i lekkiego uszczerbku na zdrowiu zagrożone jest karą pozbawienia wolności do 3 miesięcy do 5 lat. Jeżeli naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia trwa nie dłużej niż 7 dni sprawa podlega karze podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Z kolei jeżeli sprawca działa nieumyślnie podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Odpowiedzialność za uszczerbek na zdrowiu dziecka poczętego

Odrębnie ustawodawca uregulował odpowiedzialność za uszczerbek na zdrowiu dziecka poczętego (art. 157a kodeksu karnego). Sprawca tego czynu podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Odszkodowawcza odpowiedzialność cywilna

Istotę odpowiedzialności cywilnej ze skutki popełnionego przez lekarza błędu medycznego możemy opisać w następujący sposób. Jest to zobowiązanie tego lekarza do naprawienie szkody jakiej doznał pacjent w następstwie błędu lekarskiego. Jest to więc odpowiedzialność odszkodowawcza. Najważniejszym przejawem tej odpowiedzialności cywilnej jest tzw. odpowiedzialność deliktowa. Cywilna odpowiedzialność deliktowa polega na tym, że osoba która wyrządziła innej osobie szkodę przez swoje bezprawne działania jest zobowiązana do naprawienia tej szkody. Źródłem więc tej odpowiedzialności jest delikt. Inaczej określany jako czyn zabroniony, Przez delikt rozumiemy niezgodne z prawem działanie. Ponieważ odpowiedzialność cywilna lekarza jest niecko bardziej skomplikowana bardziej szczegółowo omówiliśmy ją w odrębnym artykule.

Umowna odpowiedzialność cywilna

Rozważając odpowiedzialność cywilną lekarza nie można nie wspomnieć o jego odpowiedzialności umownej. Odpowiedzialność ta ma miejsce wówczas gdy lekarz (np. prowadzący działalność leczniczą w formie podmiotu leczniczego albo prowadzący indywidualną praktykę lekarską) udziela odpłatnych świadczeń zdrowotnych. Np wykonuje odpłatnie zabiegi operacyjne. Wówczas jeżeli nieprawidłowo wykonał zabieg operacyjny to jest zobowiązany do zwrotu pacjentowi zapłaconego przez tego pacjenta wynagrodzenia za ten zabieg.

Odpowiedzialność zawodowa jako odpowiedzialność prawna lekarza

Z racji tego, że zawód lekarze jest zawodem uregulowanym ustawa i jego wykonywania łączy się z przynależnością do samorządu lekarskiego lekarz ponosi też odpowiedzialność zawodową. Zasady tej odpowiedzialności prawnej lekarza reguluje ustawa o izbach lekarskich. W ramach odpowiedzialności zawodowej lekarz odpowiada za naruszenie zasad etyki zawodowej oraz za naruszenie przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza. Naruszenie tych przepisów i zasad ustawa o izbach lekarskich określa „przewinieniem zawodowym”.

W ramach odpowiedzialności za przewinienie zawodowe lekarz może być ukarany przez sąd lekarski :

upomnieniem,
naganą,
karą pieniężną,
zakazem pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia,
ograniczeniem zakresu czynności w wykonywaniu zawodu lekarza,
zawieszeniem prawa wykonywania zawodu lekarza
pozbawieniem prawa wykonywania zawodu lekarza.

Odpowiedzialność prawna lekarza a usługi Kancelarii KSLaw

Jako kancelaria prawna specjalizująca się m.in. w świadczeniu pomocy prawnej dla osób wykonujących zawody medyczne świadczymy pomoc prawną dla lekarzy, wobec których toczą się postępowania dotyczące ich odpowiedzialności prawnej. Jeżeli prokuratura prowadzi wobec ciebie postępowanie karne o przestępstwo narażenia na niebezpieczeństwo utraty życia pacjenta radca prawny z Kancelarii KSLaw może Cię reprezentować jako jako obrońca. W razie wystąpienia przeciwko lekarzowi przez pacjenta z powództwem cywilnym Kancelaria może reprezentować lekarza w tym postępowania w charakterze pełnomocnika. Radcowie prawni z Kancelarii KSlaw mogą również pełnić rolę obrońców w postępowaniu dyscyplinarnym lekarza przed sądami lekarskimi.